Niskie ciśnienie krwi to temat, który większość osób traktuje z pewną pobłażliwością – w końcu to nie nadciśnienie, więc wydaje się mniej niepokojące. 

Tymczasem hipotonia, hipotonia (czyli niedociśnienie) to stan, który w wielu sytuacjach może odczuwalnie obniżać komfort życia, wpływając na poziom energii, skupienie oraz ogólne samopoczucie. 

Warto zatem wiedzieć, kiedy mamy do czynienia jedynie z chwilowym spadkiem witalności całego organizmu, a kiedy to już symptom wymagający baczniejszej uwagi i konsultacji ze specjalistą.

Kiedy mówimy o niskim ciśnieniu?

Za dolną granicę normy przyjmuje się zwykle wartości rzędu 90/60 mmHg. Innymi słowy, jeśli ciśnienie skurczowe spada poniżej 90, a rozkurczowe poniżej 60, w terminologii medycznej można mówić o hipotonii. 

To jednak tylko suche liczby, ponieważ część osób funkcjonuje przy takich wskazaniach w pełni komfortowo i czuje się świetnie, z kolei inne już przy odczytach rzędu 100/65 mogą odczuwać chwilowe osłabienie czy spadek koncentracji i potrzebować chwili na regenerację. 

Dlatego specjaliści często podkreślają, że liczy się nie sam odczyt na ciśnieniomierzu, lecz to, jak na dany poziom ciśnienia reaguje całe ciało. 

Po czym zatem poznać spadek ciśnienia i jakie sygnały może wysyłać nasz organizm?

Niskie ciśnienie – objawy

Niskie ciśnienie najczęściej daje o sobie znać zawrotami głowy, zwłaszcza przy gwałtownym wstawaniu z łóżka czy krzesła. Do mózgu na chwilę dociera mniej krwi, co wywołuje znane wielu osobom uczucie chwiejności czy delikatnego „wirowania”. 

Do tego dochodzą ogólne osłabienie, senność, a czasem chwilowo zamglony wzrok lub ciemnienie w oczach. Ręce i stopy robią się chłodne, ponieważ organizm w pierwszej kolejności kieruje przepływ krwi do kluczowych narządów. 

Częste są też trudności z koncentracją – myśli biegną wolniej, a skupienie uwagi wymaga większego wysiłku. Niektórzy odczuwają również tępy ból głowy, lekkie nudności czy przyspieszony puls.

W skrajnych przypadkach silny spadek ciśnienia może doprowadzić do chwilowego zasłabnięcia. Ciało reaguje wtedy automatycznie, wymusza przyjęcie pozycji poziomej, co pozwala szybko wyrównać przepływ krwi. To naturalny mechanizm obronny, jednak przy pierwszych takich sygnałach warto od razu usiąść lub się położyć, aby zapewnić sobie pełne bezpieczeństwo.

Niskie ciśnienie – jakie mogą być przyczyny?

Źródeł niższego ciśnienia jest wiele i bardzo często nakłada się na siebie kilka czynników jednocześnie. Do najczęstszych należą: 

  • budowa ciała - szczupłe, młode osoby (zwłaszcza kobiety) naturalnie wykazują tendencję do niższego ciśnienia,
  • predyspozycje genetyczne - skłonność do hipotonii często bywa po prostu cechą dziedziczoną w rodzinie,
  • odwodnienie i wysoka temperatura - zbyt mała ilość płynów w ciągu dnia lub przebywanie na upale powodują spadek objętości krwi i rozszerzenie naczyń,
  • odwodnienie i wysoka temperatura - zbyt mała ilość płynów w ciągu dnia lub przebywanie na upale powodują spadek objętości krwi i rozszerzenie naczyń,
  • zbyt mała ilości sodu w diecie - drastyczne ograniczenie soli może sprzyjać spadkom ciśnienia.
  • okres ciąży - szczególnie w pierwszych dwóch trymestrach, gdy układ krążenia kobiety przechodzi intensywne zmiany,
  • stosowanie niektórych leków - np. preparatów na nadciśnienie czy niektórych leków wpływających na układ nerwowy, które mogą obniżać ciśnienie mocniej, niż przewidywano,
  • Inne wyzwania zdrowotne - niektóre kwestie związane z pracą tarczycy, gospodarką cukrową czy funkcjonowaniem serca i nadnerczy również mogą wpływać na ciśnienie (w takich sytuacjach kluczowa jest diagnostyka u lekarza)

Warto również wspomnieć o tzw. hipotonii ortostatycznej. Jest to nagły spadek ciśnienia występujący przy pionizacji, czyli powracaniu do pozycji stojącej z leżącej lub siedzącej. Zjawisko to dotyka częściej osoby starsze, u których naczynia krwionośne wolniej adaptują się do zmiany ułożenia ciała.

Niskie ciśnienie – kiedy wymaga szczególnej uwagi?

Niedociśnienie zazwyczaj nie stanowi bezpośredniego zagrożenia, jednak niepokojący może być nagły i znaczny spadek wartości (np. gwałtownie poniżej 70/40 mmHg) lub sytuacja, w której niskim odczytom towarzyszą silne sygnały niedotlenienia tkanek. 

Wśród niepokojących objawów wymienia się m.in.:

  • zaburzenia widzenia lub trudności z wysławianiem się,
  • bladość lub sinawy odcień skóry,
  • zimny, lepki pot,
  • znacznie przyspieszony, a zarazem słabo wyczuwalny puls.

Gdy tego typu sygnały pojawiają się nagle i mają duże nasilenie, wymagają natychmiastowego kontaktu ze specjalistą lub wezwania pomocy medycznej, ponieważ mogą świadczyć o gwałtownym załamaniu wydolności krążeniowej.

Gwałtowny spadek ciśnienia w zaledwie kilka minut może wystąpić również w wyniku nagłej utraty dużej ilości płynów (np. przy silnym odwodnieniu, intensywnych dolegliwościach żołądkowych czy urazach). Podobnie w przebiegu silnych reakcji alergicznych lub ciężkich infekcji ogólnoustrojowych, spadek ciśnienia stanowi sygnał ostrzegawczy informujący o poważnym zaburzeniu równowagi ustroju i konieczności pilnej interwencji medycznej.

Niskie ciśnienie – kiedy pilnie skonsultować się z lekarzem lub wezwać pomoc?

Jeśli pojawiają się nagłe duszności, gwałtowne zasłabnięcie, brak kontaktu z otoczeniem, zblednięcie lub zasinienie ust i palców, a także bardzo słaby i szybki puls, należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe. 

Podobnie w sytuacji, gdy spadkowi ciśnienia towarzyszy silny ból w klatce piersiowej, czy nagłe zaburzenia mowy i widzenia. Są to sygnały mogące świadczyć o poważnych epizodach sercowo-naczyniowych lub neurologicznych, gdzie niskie ciśnienie jest jedynie jednym z objawów towarzyszących.

Jeżeli natomiast zawroty głowy czy uczucie chwiejności pojawiają się od czasu do czasu, po szybkim pionizowaniu ciała, i mijają po chwili odpoczynku, sytuacja zwykle nie wymaga natychmiastowej interwencji. Warto jednak skonsultować się z lekarzem, jeśli takie epizody powtarzają się regularnie, aby przeprowadzić rutynową diagnostykę i ustalić dokładne tło obniżonego ciśnienia.

Niskie ciśnienie – jak wspierać układ krążenia na co dzień?

W przypadku skłonności do niższego ciśnienia kluczowe znaczenie mają proste, codzienne nawyki, które pomagają utrzymać optymalny poziom energii oraz właściwy przepływ krwi. 

Prawidłowe nawodnienie i umiarkowane spożycie soli - dbanie o odpowiednią ilość wypijanych płynów w ciągu dnia to czynnik podtrzymujący optymalną objętość krwi. W przeciwieństwie do zaleceń przy nadciśnieniu, umiarkowany dodatek soli w codziennym menu bywa tu naturalnym sprzymierzeńcem.

Stopniowa zmiana pozycji (pionizacja krok po kroku) - jeżeli uczucie chwiejności pojawia się głównie po wyjściu z łóżka lub podniesieniu się z fotela, pomaga wstawanie etapami; najpierw usiądź, odczekaj chwilę i dopiero po tym powoli wstań.

Regularna aktywność fizyczna - umiarkowany, powtarzalny ruch (np. spacery, pływanie, jazda na rowerze) poprawia napięcie naczyń krwionośnych oraz sprawność całego układu krążenia.

Unikanie czynników sprzyjających spadkom - gorące kąpiele czy saunowanie rozszerzają naczynia krwionośne, a długie stanie w jednej pozycji sprzyja odpływowi krwi do dolnych partii ciała. Unikanie tych sytuacji pomaga zapobiec nagłym spadkom ciśnienia.

Przegląd stosowanych preparatów z lekarzem - jeżeli zauważasz, że spadek ciśnienia zbiegł się w czasie ze zmianą przepisanych leków, warto skonsultować to ze specjalistą.

Źródła:

https://www.doz.pl/czytelnia/a17424-Hipotonia_ortostatyczna__co_to_jest

https://szpitalzywiec.pl/post/niedocisnienie-jak-leczyc/

https://premium-medical.pl/baza-wiedzy/kiedy-niskie-cisnienie-jest-norma-a-kiedy-problemem/

https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/352216,niskie-cisnienie-tetnicze